حكايت ما و يارانة گندم

بررسي آمارهاي مربوط به يارانة گندم در كشور طي ده سال گذشته نشان مي‌دهد كه يارانة اين محصول از 3609 ميليارد ريال به 25870 ميليارد ريال افزايش يافته است (بيش از 7 برابر). هرچند كه مقايسة سهم آن در كل يارانه‌هاي پرداختي كاهش يافته ولي هر ساله رقم قابل توجهي از بودجة كل كشور را به خود اختصاص مي‌دهد.

 

سال	توليد (هزارتن)	مصرف (هزار تن)	مصرف سرانه گندم (كيلو)	واردات (هزارتن)	يارانه گندم (ميليارد ريال) به قيمت‌هاي جاري	يارانه گندم (ميليارد ريال) به قيمت‌هاي ثابت 1376	سهم از كل يارانه‌ها (درصد)
1375	10015	15328	255.4	4543	3609	4276.2	56.1
1376	10045	15228	247.8	6071	3390	3390	58.4
1377	11955	15367	248.2	2650	4447.5	3807.1	70.7
1378	8673	15115	241.8	6807	5200	3681.7	67.6
1379	8088	13508	212.7	6068	5835	3246.2	69.5
1380	9459	14231	220.3	5538	6818.7	4304	65.1
1381	12450	14720	224.2	2608	10060.5	4099.6	76.5
1382	13440	14291	214.3	627	11788.1	4331.6	61.0
1383	14568	14468	213.8	0	14048.8	4436.8	51.0
1384	14308	14364	205.2	0	24577.8	6847.3	47.4
1385	n.a.	n.a.	n.a.	0	25870	n.a.	44.7

 

همانطور كه ملاحظه مي‌شود، در طي اين سال‌ها مصرف كل گندم و نيز سرانة آن از يك روند كاهشي برخوردار است. همچنين در سال 1383 به دليل خودكفايي در توليد اين محصول واردات آن به كشور به صفر رسيده است.

مهمترين استدلالي كه براي بالا بودن يارانة گندم قبل از خودكفايي مطرح مي‌شد، واردات آن و پرداخت مابه‌التفاوت نرخ ارز و ريال، توسط دولت بود. گذشته از قابل توجه بودن رقم يارانة مذكور، سوال مهمتر اينجاست كه علي‌رغم از بين رفتن عامل واردات اين محصول، همچنين كاهش مصرف كل و نيز سرانة آن طي ده سال گذشته، چگونه يارانة پرداختي به قيمت‌هاي جاري، براي گندم داخلي طي مدت مذكور بيش‌از 7 برابر و به قيمت‌هاي ثابت سال 1376 بيش از 1.6 برابر افزايش يافته است؟ خواهشمند است ميزان يارانة گندم تا سال 1382 و بعد از آن را (با توجه به قطع واردات گندم) به قيمت‌هاي جاري و ثابت سال 1376 با همديگر مقايسه كنيد.

در وهلة اول، آنچه به ذهن مي‌رسد اين است كه: يارانة اضافي به توليد افزوده شدة داخلي ناشي از قطع واردات، پرداخت شده است. اما توجه به اين نكته ضروري است كه در سال 1382 كشور ما 627 هزار تن واردات داشته است كه در ساهاي بعد تنها اين ميزان از طريق توليد داخلي تامين شده، در حالي كه طي 1384 و 1385 يارانة گندم بيش از 1.6، به قيمت‌هاي ثابت و 2 برابر به قيمت‌هاي جاري نسبت به سال 1382 و قبل از آن افزايش يافته است.

اگر علت را در بالا رفتن قيمت تضميني خريد گندم جستجو كنيم، به راحتي مي‌توان استدلال كرد كه خريد گندم از خارج اقتصادي‌تر از كاشت و توليد آن در داخل كشور بوده و استدلال مطرح شده در مورد بالا بودن يارانه به دليل واردات گندم از درجة اعتبار ساقط مي‌شود. خواهشمندم تنها آمار افزايش توليد گندم را در سال‌هاي بعد از خودكفايي با ميزان افزايش يارانه‌هاي پرداختي به آن در همين سال‌ها مقايسه كنيد.

تذكر: يارانة 25870 ميليارد ريالي گندم در سال 1385، رقم مصوب است نه عملكرد. اين رقم را مي‌توان با ارقام مصوب و عملكرد سال 1384 مقايسه كرد؛ رقم مصوب يارانه گندم در سال 1384 حدود 18928 بوده و رقم عملكرد آن 24577.8 مي‌باشد.